بهداشت محیط چیست؟

رشته کاردانی بهداشتمحیط
تعریف رشته و مقطع مربوطه:
یکی از دورههای آموزش عالی است Environmental Health (Associated degree) دوره کاردانی بهداشت محیط
که هدف آن تربیت دانشآموختگانی است که با همکاری ردههای بالاتر بتوانند جهت حفظ و ارتقای سلامت انسان به
شناسایی عوامل آلاینده و مزاحم محیطی اقدام نمایند.
تاریخچه و پیشرفتهای جدید رشته:
تاریخچه تاسیس این رشته در کشور ایران به حدود ۴٠ سال قبل برمیگردد که با تشکیل اداره مهندسی بهداشت محیط در
وزارت بهداری سابق, دوره کمک مهندسی بهسازی دایر شد. در سال ١٣۴۵ کارشناسی ارشد مهندسی بهسازی محیط و در
سال ١٣۵۵ رشته کارشناسی علوم بهسازی دایر گردید که پس از انقلاب فرهنگی, این دوره به دو مقطع کاردانی بهداشت
محیط و کارشناسی ناپیوسته بهداشت محیط تبدیل شد.
بر اساس ضرورت و نیاز جوامع شهری و روستایی, همچنین توسعه کشور و گسترش مسائل و مشکلات زیست محیطی و
بهداشتی, به تدریج این مقطع این مقطع تحصیلی در بیشتر دانشگاههای علوم پزشکی کشور ایجاد گردید. در مقطع کاردانی
بهداشت محیط هم اکنون حدود ٣٠ مرکز دانشگاهی وابسته به وزارت بهداشت, درمان و آموزش پزشکی و دیگر وزارتخانه-
ها نسبت به پذیرش دانشجو اقدام مینمایند.
به دلیل پیشرفتهای فنآوری, اطلاعرسانی, ارتباطات و آموزش از یک سو و تغییرات فرهنگی, اجتماعی و اقتصادی در
جوامع مختلف نظیر تغییر در الگوهای مصرف, تغییرات جمعیتی, تغییر در استانداردهای زندگی, تغییر در تکنولوژی آموزش
و ارائه خدمات و استفاده از تکنولوژیهای نوین و بالاخره مسائل و مشکلات زیستمحیطی جدید ناشی از توسعه و نیز
دستورالعملهای شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنی بر کاهش واحدهای دوره از سوی دیگر همگی موید یک ارزشیابی
مستمر رشته و در صورت ضرورت, بازبینی اساسی جهت انطباق برنامههای دوره با شرایط موجود میباشد.
:(Values) ارزشها و باورها
بر اساس اعتقادات یدنی و قانون اساسی کشور ما, همه موجودات روی کره زمین بهویژه انسانها بایستی از محیطی پاک و
سالم استفاده نمایند. در جهت تحقق این هدف معتقدیم که کاردانان بهداشت محیط میتوانند در جهت حفظ و کنترل
محیط زیست, بهداشت اماکن عمومی, حفاظت و سالمسازی آب, خاک, هوا, غذا و مبارزه با عوامل مزاحم محیط به ارائه
زندگی سالم انسانها و حفظ حیوانات و گیاهان کمک نمایند. برای دستیابی به اهداف این برنامه از استراتژیهای سخنرانی,
کار تیمی, یادگیری در محیط کار و کار در گروههای کوچک استفاده میشود.
اهداف برنامه با توجه به اصول اولیه حاکم بر رشته و بر اساس نیازسنجی جامعه, اظهار نظر کارفرمایان و دانشآموختگان
تدوین گردیده است.
از نظر روانشناسی, یادگیری در حین تدریس از تجربیات یادگیری دانشجویان استفاده میشود.
:(Mission) رسالت برنامه آموزشی در تربیت نیروی انسانی
ماموریت برنامه تربیت دانشآموختگانی است که با درک واقعیتها و باورهای جامعه قادر به شناسایی عوامل آلاینده محیطی
و کمک در حفظ محیط زیست انسانی از آلودگیها و پیشگیری از بیماریهای ناشی از عوامل محیطی در سطح روستاها و
شهرها باشند.
چشمانداز برنامه آموزشی در تربیت نیروی انسانی:
برنامه آموزشی کاردانی بهداشت محیط میخواهد دانشآموختگانی تربیت کند که با درک صحیح از مسائل و مشکلات
محیط زیست قادر به نظارت, پیشگیری و کنترل عوامل آلاینده محیطی و ارائه گزارش مشکلات بهداشت محیط به صورت
علمی و عملی باشند.
با اجرای این برنامه امید میرود تا ٧ سال آینده مشکلات بهداشت محیطی در سطح روستاها و شهرهای کوچک کشور به
گونهای حل شود که از این نظر به بالاترین استانداردهای زیست محیطی تعیین شده از سوی مجامع بهداشتی بینالمللی
برسیم.
:(Aims) اهداف کلی
تربیت افرادی است که بتوانند در جهت شناسایی, بررسی, تهیه گزارش, نظارت و کنترل مسائل و مشکلات بهداشت محیط
بر اساس دستورالعملهای موجود اقدام نمایند.
:(Role definition) نقشهای دانشآموختگان در برنامه آموزشی
نقشهای دانشآموختگان در برنامه آموزشی عبارتند از:
- نظارتی
- ارتباطی
- اجرایی
- آموزشی
:(Task analysis) وظایف حرفهای کارشناس بهداشت محیط
کسانی که دوره کاردانی بهداشت محیط را به پایان میرسانند, دارای وظایف حرفهای زیر میباشند:
١- نظارتی:
- بازدید و کنترل مراکز تهیه و توزیع مواد خوردنی, آشامیدنی و بهداشتی
- کارسنجی و گندزدایی آب و پساب
- نظارت بر فعالیت بهورزان در مورد کنترل آب آشامیدنی و بهسازی محیط
- کنترل فیزیکی, شیمیایی, بیولوژیکی آب و آزمایشات مربوط به آن
- نظارت بر جمعآوری, حمل و نقل و دفع مواد زائد جامد در جوامع روستایی و شهری
٢- ارتباطی:
- همکاری با سایر سازمانها که به طریقی با مسائل و مشکلات بهداشت محیط روستاها و شهرها مرتبط هستند و
اقدام مشترک در جهت رفع مشکلات آنان
٣- اجرایی:
- جمعآوری اطلاعات و آمار از طریق تکمیل پرسشنامه جهت مشاغل و اماکن عمومی
- بازدید از تاسیسات آب و فاضلاب و نمونهبرداری از آب و فاضلاب و انجام آزمایشات متداول
- شرکت در برنامههای کنترل محیط در سوانح و بلایای طبیعی و غیر طبیعی
- مبارزه با حشرات و جوندگان
۴- آموزشی:
- راهنمایی و آموزش پیشهوران و متصدیان مراکز تهیه و توزیع مواد غذایی و اماکن عمومی
- راهنمایی و آموزش مردم در جهت جلب همکاری آنان در برنامههای بهداشت محیط
استراتژیهای اجرایی برنامه آموزشی:
برنامه آموزشی کاردانی بهداشت محیط دارای استراتژیهای زیر میباشد:
- مبتنی بر نیازهای ملی و محلی میباشد.
- بر پیشگیری و ارتقای سلامت تاکید دارد.
- مبتنی بر حل مشکلات سلامت جامعه میباشد(به شاخصهای سلامتی در برنامهریزی و تغییرات محیط و الگوهای
بیماریها توجه دارد).
- بر آموزش در محیطهای واقعی کار تاکید نموده است.
- طراحی برنامه بر اساس وظایف حرفهای محوله میباشد.
- بر تربیت نیروی انسانی چند پیشه نظر دارد.
- به آموزش شیوههای مراقبت از خود توجه شده است.
برنامه دروسدوره کاردانی بهداشت محیط
دروسعمومی
کد درس نام درس نوع درس و تعداد واحد نظری عملی جمع
دروس پیش نیاز
2 2 ( 9991007 مبانی نظری اسلام ( 1
2 9991009 اخلاق اسلامی 2
3 9991004 فارسی 3
3 9991002 زبان خارجی 3
2 9991003 جمعیت و تنظیم خانواده 2
1 1 ( 9991005 تربیت بدنی ( 1
13 واحد 1 جمع 12
(Core) دروساختصاصی اجباری
کد درس نام درس واحد ساعت نظری عملی دروس پیش نیاز
34 3011201 فیزیک عمومی 2
34 17 3011202 شیمی عمومی 2
34 3011203 پاتوبیولوژی 2
3011203 34 3011204 اپیدمیولوژی بیماریهای واگیردار 2
34 17 3011205 آموزش بهداشت 2
17 3011206 نظام عرضه خدمات بهداشتی 1
34 17 3011207 آمار حیاتی مقدماتی 2
3011201 34 3011208 اصول هیدرولیک 2
34 17 3011209 نقشهبرداری 2
3011209 51 3011210 نقشهکشی (کارتوگرافی) 1
3011202-3 34 34 3011211 شیمی و میکروبیولوژی آب و فاضلاب 3
51 3011212 کارگاه لولهکشی و موتورتلمبه 1
3011211 26 26 3011213 اصول تصفیه و بهسازی منابع آب 2
3011211 34 3011214 دفع فاضلاب در اجتماعات کوچک 2
34 3011215 دفع مواد زاید در اجتماعات کوچک 2
3011208-12 1 3011216 کاربرد موتوتلمبه در تاسیسات آب و فاضلاب 1
34 3011217 آلودگی هوا و آلودگی صوتی 2
17 26 3011218 بهداشت مواد غذایی 2
34 3011219 بهداشت مسکن و اماکن عمومی 2
3011202-3 34 3011220 گندزداها و پاک کنندهها 2
3011201-2 17 3011221 آشنایی با پرتوها و پرتوزاها 1
17 3011222 اقدامات بهداشتی در شرایط اضطراری 1
3011211 34 17 3011223 بهرهبرداری و نگهداری تاسیسات آب و فاضلاب 2
17 3011224 مواد زاید صنعتی 1
42 واحد جمع 33
(Non Core) دروساختصاصی اختیاری
کد درس نام درس واحد ساعت نظری عملی دروس پیش نیاز
17 26 3011225 کاربرد سموم و مبارزه با ناقلین 2
34 3011226 کلیات بهداشت حرفهای 2
17 3011227 اکولوژی محیط 1
17 3011228 قوانین و مقررات محیط زیست و بهداشت محیط 1
34 3011229 بیماریهای مرتبط با محیط 2
8 واحد 128 جمع 8
دانشجو بایستی ۵ واحد از دروس اختیاری جدول فوق را با نظر گروه آموزشی بهداشت محیط انتخاب نموده و بگذراند.
کارآموزی در عرصه
کد درس نام درس واحد ساعت نظری عملی دروس پیش نیاز
8 - 3014230 کارآموزی در عرصه 8
8 واحد - جمع 8

بهداشت محیط ; ۱٢:٠٥ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ٢٥ آذر ،۱۳۸۸